Od dnia 20 maja 2016 roku obowiązują nowe przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Nowelizacja wprowadziła przepisy ułatwiające rejestrację stowarzyszenia poprzez zmniejszenie wymogów formalnych na etapie jego założenia oraz uproszczenie procedury rejestracji. Organ nadzoru utracił część swoich uprawnień na rzecz sądu rejestrowego, co ma wyeliminować długotrwały proces wymiany korespondencji i w efekcie przyspieszyć całą procedurę.

.

.

Mniej założycieli

Najważniejszą informacją dla osób zamierzających założyć stowarzyszenie jest fakt, iż dla jego zawiązania wystarczy obecnie udział jedynie 7 osób, a nie tak jak było do tej pory aż 15. Wymagana liczba założycieli jest zatem o ponad połowę mniejsza, niż uprzednio, co powinno być sporym ułatwieniem na etapie organizacji struktur stowarzyszenia. Sąd nie będzie mógł oddalić wniosku z tego powodu, że założycieli nie jest co najmniej 15. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby założycieli było więcej niż siedmiu, ale nie ma obecnie takiej konieczności.

Rejestracja szybciej

Analizując wprowadzone w ustawie zmiany nie można oprzeć się wrażeniu, że ustawodawca dążył do przyspieszenia procesu rejestracji stowarzyszeń. Z dniem 20 maja 2016 roku organy nadzoru utraciły uprawnienia do kwestionowania postanowień statutu stowarzyszenia. Sąd rejestrowy po otrzymaniu wniosku nie będzie przesyłał już statutu do weryfikacji przez organ nadzoru. Sąd we własnym zakresie sprawdzi zgodność postanowień statutu z przepisami oraz spełnianie przez założycieli wymogów ustawowych. Brak konieczności wymiany korespondencji między sądem, organem nadzoru i stowarzyszeniem pozwolił na usunięcie z ustawy terminu 3 miesięcy na rozpoznanie przez sąd wniosku o rejestrację, co do tej pory wyłączało stosowanie ogólnych przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Obecnie sąd rejestrowy powinien rozpoznać wniosek w terminie 7 dni od daty jego wpływu do sądu (art. 20a ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).

Nie należy jednak zakładać, że będzie tak w każdym przypadku. Sąd w razie powzięcia wątpliwości co do zgodności wnioskowanej rejestracji z przepisami prawa może obecnie wyznaczać posiedzenie wyjaśniające w celu dokonania dodatkowych ustaleń przed wydaniem postanowienia o wpisie. Nie wydaje się możliwe, by strona w ogóle zdążyła otrzymać zawiadomienie o terminie posiedzenia przed upływem 7 dni od złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Jednocześnie zmniejszenie wymogów formalnych może przyczynić się do większego zainteresowania zakładaniem stowarzyszeń i jednocześnie wpłynąć na większą ilość wniosków o wpis składanych do KRS. W takich okolicznościach dochowanie przez sąd terminu 7 dniowego w każdym przypadku wydaje się być mało realne. Niemniej jednak przedmiotową regulację należy ocenić pozytywnie i liczyć na to, że doprowadzi ona do skrócenia czasu trwania postępowania rejestrowego, nawet jeśli nie będzie ono trwało kilku dni.

Sąd wyśle dokumenty rejestrowe nowo powstałego stowarzyszenia do organu nadzoru dopiero po dokonaniu wpisu stowarzyszenia do KRS. Organ nadzoru otrzyma odpis postanowienia o wpisie, statut stowarzyszenia, listę założycieli i podjęte uchwały. Nie będzie jednak mógł zablokować wpisu stowarzyszenia do rejestru ze względu na swoje ewentualne zastrzeżenia. Podobnie będzie przy zmianie statutu stowarzyszenia. Organ nadzoru dowie się o tym już po wprowadzeniu zmian w KRS, po doręczeniu organowi przez sąd odpisu postanowienia oraz tekstu jednolitego zmienionego statutu.

Organy nadzoru nadal posiadają uprawnienia nadzorcze i mogą je realizować w trybie przewidzianym w rozdziale 3. ustawy. Ustawodawca doprecyzował jednak zakres nadzoru, ograniczając go do zgodności działania stowarzyszeń z przepisami prawa i postanowieniami statutu, a także wyłączając możliwość ingerencji organu nadzoru w statut stowarzyszenia przed dokonaniem wpisu przez sąd rejestrowy.

Nowe możliwości

Pozytywnie należy ocenić wprowadzenie wyraźnej regulacji w ustawie dopuszczającej możliwość ustanowienia w statucie stowarzyszenia uprawnienia członków zarządu do otrzymywania wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją. Dotychczas kwestia ta mogła budzić wątpliwości z uwagi na obowiązującą zasadę pracy społecznej członków stowarzyszenia. Również w tym zakresie ustawodawca rozszerzył wyjątek od reguły, dopuszczając zatrudnianie przez stowarzyszenie swoich członków, co wcześniej nie było wprost wyartykułowane.

Nowe możliwości uzyskały przy okazji stowarzyszenia zwykłe, do których założenia i funkcjonowania stosuje się uproszczone zasady. Stowarzyszenia takie nadal nie będą posiadały osobowości prawnej, jednak uzyskały zdolność prawną. Według nowych przepisów stowarzyszenie zwykłe może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane.

Mniej znaczy więcej

Należy się spodziewać, że zmniejszenie wymogów formalnych dotyczących rejestracji stowarzyszeń, dokonane nowelizacją ustawy, spowoduje wzrost zainteresowania tą formą zrzeszania się. W konsekwencji prawdopodobnie rejestrowanych będzie więcej stowarzyszeń – zarówno rejestrowych, jak i zwykłych. Skupienie procedury rejestracyjnej w sądzie rejestrowym, powiązane z ograniczeniem uprawnień organu nadzoru na tym etapie, może przyczynić się do skrócenia czasu rejestracji stowarzyszenia, jednak pojawianie się wpisów w KRS już po 7 dniach od złożenia wniosku jest raczej nierealne.

 

OlgaAutorem wpisu jest Piotr Kalina, Radca Prawny StillWell Polska.

Jeśli mają Państwo pytania dotyczące kwestii związanych zarówno z rejestracją nowych stowarzyszeń jak i obsługą prawną już istniejących podmiotów zachęcamy do kontaktu

mailowego: biuro@stillwell.pl

lub telefonicznego: 732 601 772

Z chęcią odpowiemy na wszystkie Państwa pytania.

 

Zapisz się na newsletter!

Zainteresował Ciebie ten artykuł? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj powiadomienia o zmianach w prawie, które mogą dotyczyć Twojej firmy.