Nasi Klienci często pytają nas o to, kto może zasiadać w radzie nadzorczej ich spółki. Wiąże się to niejednokrotnie z udzieleniem informacji dotyczącej tego, kto NIE może być członkiem rady nadzorczej w danej spółce. 

Żeby udzielić możliwie precyzyjnej odpowiedzi, należy sięgnąć do kodeksu spółek handlowych, który w artykułach 142 §3, 214 oraz 387 przedstawia wprost katalog osób, które nie mogą łączyć stanowiska zajmowanego w spółce ze stanowiskiem członka rady nadzorczej.

Zakazy łączenia stanowisk dotyczą spółki komandytowo-akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej, ponieważ tylko w nich możemy ustanowić organ nadzoru – radę nadzorczą (w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością także komisję rewizyjną – jej także dotyczą przepisy odnoszące się do zakazu łączenia stanowisk; analogicznie do rady nadzorczej).

W spółce komandytowo-akcyjnej zastosowanie ma art. 142 §3 k.s.h. stanowiący: „ Komplementariusz albo jego pracownik nie może być członkiem rady nadzorczej.”. Mając na względzie fakt, iż komplementariusz jest osobą reprezentującą opisywaną spółkę na zewnątrz oraz prowadzącą sprawy spółki, ani on, ani jego pracownik nie mogą jednocześnie sprawować nadzoru nad wykonywanymi przez siebie czynnościami.

W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zakaz ten rozciąga się na dużo szersze grono osób. Otóż zgodnie z art. 214 §1 k.s.h. członek zarządu, prokurent, likwidator, kierownik oddziału lub zakładu oraz zatrudniony w spółce główny księgowy, radca prawny lub adwokat nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Przepis ten stosuje się również do innych osób, które podlegają bezpośrednio członkowi zarządu albo likwidatorowi oraz do członków zarządu i likwidatorów spółki lub spółdzielni zależnej.

Taki sam zakres osób wymieniony jest w przepisach dotyczących spółki akcyjnej, tj. w art. 387 k.s.h.

Oczywiście podobnie jak w spółce komandytowo-akcyjnej ustanowienie zakazu łączenia stanowiska członka zarządu, prokurenta czy likwidatora z funkcją członka rady nadzorczej nie pozostawia żadnych wątpliwości. Zupełnie normalnym jest, że dla prawidłowego funkcjonowania spółek organ nadzoru oraz organ nadzorowany nie może składać się z tych samych osób. Analogicznie, ma to również zastosowanie do osób podlegających członkom zarządu bezpośrednio oraz do kierowników wyodrębnionych jednostek organizacyjnych spółki.

Jeżeli chodzi o adwokata lub radcę prawnego, zakaz dotyczy osoby, która faktycznie na stałe wykonuje w spółce usługi kompleksowej obsługi prawnej o charakterze ciągłym. W tym przypadku zakazem nie będzie objęta osoba wpisana na listę adwokatów lub radców prawnych, która w spółce nie zajmuje się na stałe działalnością prawniczą. Chodzi tutaj o faktyczny stosunek zależności pomiędzy adwokatem/ radcą prawnym a zarządem spółki.

Ustawodawca polski nie określił definicji głównego księgowego. W celu możliwie jak najdokładniejszego określenia kim jest główny księgowy należy zajrzeć do orzecznictwa Sądu Najwyższego. Powszechny jest w nim pogląd, iż główny księgowy, to osoba odpowiedzialna za prawidłowość operacji finansowych w spółce oraz gospodarkę finansową spółki [wyrok SN z 17 listopada 1998 r.; wyrok SN z 26 marca 2002 r.]. Praktycznie rzecz ujmując, sama nazwa nie powoduje występowania stosunku podporządkowania; decyduje o tym sposób i charakter wykonywanych w spółce czynności.

W momencie wystąpienia wątpliwości dotyczących tego, kogo zakaz łączenia stanowisk obowiązuje należy dokładnie przeanalizować rzeczywiste relacje panujące w spółce. Bezpośrednie podleganie ma miejsce, kiedy dana osoba wykonuje bezpośrednie polecenia członka zarządu w sposób ciągły.

Naruszenie zakazu łączenia stanowisk może skutkować bardzo poważnymi konsekwencjami dla spółki. Uchwała powołująca do rady nadzorczej osobę objętą zakazem jest nieważna. Mandat przyznany takiej osobie wygasa automatycznie. Jeżeli udział niesłusznie wybranego członka rady nadzorczej wpłynie na naruszenie zasad podejmowania uchwał przyjętych w spółce, uchwała ta będzie nieważna.

W związku z powyższym, należy pamiętać, iż niezwykle istotne jest dokładne przeanalizowanie struktur panujących w spółce przed podjęciem decyzji o powołaniu danej osoby na stanowisko członka rady nadzorczej.

 

OlgaAutorem wpisu jest Olga Dębowska, Prawnik StillWell Polska.

W przypadku wątpliwości związanych zajmowaniem konkretnych stanowisk w organach spółek, a także jeżeli mają Państwo inne pytania z tym związane zachęcamy do kontaktu

mailowego: biuro@stillwell.pl

lub telefonicznego: 732 601 772

Z chęcią odpowiemy na wszystkie Państwa pytania.

 

Zapisz się na newsletter!

Zainteresował Ciebie ten artykuł? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj powiadomienia o zmianach w prawie, które mogą dotyczyć Twojej firmy.